Historia
Jak wrócił céilí
Od wędrownych mistrzów tańca po Gaelic League, pierwszy zespół céilí w irlandzkim radiu i pubowe sesje lat 60.: długie odrodzenie tańca irlandzkiego.
Wybierz wieczór nad Liffey ↗Szybka odpowiedź
Céilí przetrwało jako wiejskie spotkanie i zostało odrodzone celowo. Założona w 1893 roku Gaelic League promowała taniec irlandzki obok języka; tańce céilí zebrano i skodyfikowano na początku XX wieku; pierwszy zespół céilí powstał dla radia w 1926 roku. Po dekadach ograniczeń tradycyjna muzyka wróciła do pubów w latach 60., a występ sceniczny z 1994 roku rozsławił step dance na całym świecie.
Słowo o wspólnocie
Céilí pochodzi od staroirlandzkiego słowa céle oznaczającego towarzysza — i w tym tkwi jego istota: w najbardziej podstawowym znaczeniu słowo to oznacza po prostu towarzyską wizytę. Na długo zanim zaczęło oznaczać program taneczny, céilí było wieczorem w dobrym towarzystwie, z muzyką, tańcem i rozmową. Takie spotkania były powszechne w gaelickojęzycznych częściach Irlandii i Szkocji, a wraz z emigrantami trafiły do Kanady, Stanów Zjednoczonych, Australii i Nowej Zelandii. Céilí z pokazem kolacyjnym to inscenizowany potomek tamtego wiejskiego wieczoru.
Mistrzowie tańca i skrzypce
Relacje z XVII wieku pokazują, że taniec był już wówczas szeroko rozpowszechniony w całej Irlandii. W 1674 roku pisarz Richard Head podsumował Irlandię frazą „na każdym polu skrzypce" i opisał towarzyszący im taniec. W XVIII wieku, gdy skrzypce rozprzestrzeniły się z kontynentalnej Europy, wędrowni mistrzowie tańca przenosili się z miejsca na miejsce, ucząc kroków — często na blatach stołów w małych izbach. Dawny step dance, wciąż praktykowany, pozostaje bliski temu, czego uczyli owi dziewiętnastowieczni mistrzowie.
Gaelic League
Założona w 1893 roku Gaelic League postawiła sobie za cel wzmocnienie irlandzkiej niezależności kulturowej poprzez język, literaturę i rodzime tradycje, w tym śpiew i taniec. Jej oddziały w całej Irlandii oferowały zajęcia z tańca, muzyki i pieśni, a irlandzkie céilí odzyskało popularność jako część tego szerszego odrodzenia. Tańce céilí zebrano, odrodzono i skodyfikowano w pierwszej ćwierci XX wieku, a w 1929 roku Liga powołała Irlandzką Komisję Tańca, by ujednolicić nauczanie i współzawodnictwo.
Zespoły w radiu
Muzyka na żywo do tańców céilí zyskała własny format w 1926 roku, gdy Séamus Clandillon, dyrektor muzyczny Radio Éireann, stworzył pierwszy w Irlandii zespół céilí, by dostarczać muzykę taneczną do swoich programów studyjnych. Zespoły céilí wyrosły we własną tradycję, a od lat 50. popularność zyskał w nich akordeon klawiszowy. Zespół z pokazem kolacyjnym, z mieszanką instrumentów melodycznych i równym rytmem, jest częścią tej tradycji grania dla tancerzy, a nie wyłącznie dla słuchaczy.
Ograniczenia i powrót
Niepodległość przyniosła własne naciski. Ustawa o publicznych salach tanecznych z 1935 roku sprawiła, że publiczne wydarzenia muzyczne i taneczne wymagały licencji, a wobec trwającej emigracji wiele tradycyjnej muzyki wycofało się do prywatnych domów. Wróciła przez puby: powracający migranci przekonali właścicieli do organizowania sesji na początku lat 60., a w tej dekadzie dublińskie puby prowadziły już własne sesje. Comhaltas Ceoltóirí Éireann, założone w 1951 roku dla zachowania muzyki, oraz jego festiwal Fleadh Cheoil pomogły napędzić odrodzenie.
Od Eurowizji do stołu biesiadnego
Ostatnia wielka zmiana dokonała się na scenie. Irlandzki taniec przerwy podczas Konkursu Piosenki Eurowizji 1994, wykonany w Point Theatre w Dublinie, przerodził się w widowisko teatralne, które następnie ruszyło w trasę po całym świecie i sprawiło, że stepowanie stało się znane daleko poza Irlandią. Poluzowało to także dawne zasady, dodając ruchy ramion i teatralne kostiumy. Kolacja z pokazem tanecznym z udziałem stepujących tancerzy i zamykającym wieczór céilí czerpie z obu nurtów tej historii: wystawnego widowiska scenicznego i starszej idei wieczoru spędzonego w dobrym towarzystwie.
Źródła