Het dansen
Céilí-, step- en sean-nósdans
De drie stromingen van Ierse dans die je bij een dinershow kunt tegenkomen, van de groepsfiguren van de céilí tot de geïmproviseerde, laag bij de grond uitgevoerde sean-nós.
Kies een avond aan de Liffey ↗Kort antwoord
Ierse dans kent drie hoofdstromingen. Céilí-dansen zijn groepsdansen opgebouwd uit figuren en formaties, met eenvoudig voetenwerk. Stepdans is de solistische uitvoeringsstijl, met een stille bovenlichaam en snelle, precieze voeten, sinds 1994 beroemd geworden op het podium. Sean-nós is de oudere, geïmproviseerde solostijl, laag bij de grond gedanst met losse armen. Een dinershow zet meestal stepdansers op het podium en eindigt met een céilí voor het publiek.
Céilí: dansen als groep
Céilí-dansen zijn Ierlands sociale groepsdansen. Ze worden gedanst door twee tot zestien personen, en het interessante zit in de figuren en formaties rather dan in verfijnd voetenwerk: rijen die tegenover elkaar staan, rondes, lange dansen en quadrille-achtige vierkanten. Veel ervan werden nieuw leven ingeblazen tijdens de Gaelic revival van het begin van de twintigste eeuw en later gecodificeerd, en ongeveer dertig ervan vormen de basis voor het examineren van céilí-dansleraren. Op een sociale céilí worden de gemakkelijkste dansen gekozen, zodat een nieuwkomer kan volgen terwijl een ervaren danser de bewegingen aanroept.
Stepdans: de podiumstijl
Stepdance is de stijl die de meeste bezoekers voor zich zien: het bovenlichaam blijft stil en rechtop, de voeten bewegen snel en precies, vaak op de bal van de voet. De stijl splitst zich naar schoeisel. Zachte-schoendansen zijn onder meer de reel en de slip jig; harde-schoendansen, zoals de hornpipe en de treble jig, voegen het geklepper van de schoen als percussie toe. De stijl werd gestandaardiseerd voor wedstrijden door de Irish Dancing Commission, opgericht in 1929, en bereikte een wereldwijd publiek nadat een Iers dansintermezzo op het Eurovisie Songfestival van 1994 uitgroeide tot een rondreizende theatershow.
Waarom de armen stil blijven
Een verhaal achter de beroemde stilte voert terug naar de rondreizende dansmeesters die in de achttiende en het begin van de negentiende eeuw door heel Ierland lesgaven. De locaties waren klein, dus dansen werden vaak op tafelbladen of zelfs op biertonnen uitgevoerd, wat geen ruimte liet voor zwaaiende armen of het afleggen van een vloer. Wikipedia brengt die krappe podia in verband met de armen die in vroege stijlen langs het lichaam werden gehouden. Moderne podiumdansers gebruiken hun armen vaak vrijer, maar wedstrijdregels schrijven nog steeds voor dat ze laag blijven.
Sean-nós: de oude stijl
Sean-nós betekent 'oude stijl', en de naam omvat zowel een zangwijze als een danswijze. Als dans is het een solovorm: laag bij de grond, geïmproviseerd in plaats van gechoreografeerd, met losjes zwaaiende armen en voeten die de beklemtoonde maat van de melodie hameren, een stap die bekendstaat als de batter. Er is geen vast kostuum en geen vereiste houding buiten redelijk rechtop staan. Dansers wisselen elkaar vaak af en spelen in op elkaars energie, waardoor het meer op een gesprek lijkt dan op een routine.
De brush dance
De dansers in de show aan Bachelors Walk nemen de brush dance op in hun programma. Het wordt beschreven als een meer gespecialiseerde vorm van sean-nós dansen, dus verwacht iets in de vrijere, geïmproviseerde geest van de oude stijl in plaats van een gedrilde rij stepdansers. Hoe het precies wordt opgevoerd, is aan de artiesten van die avond. Als tak van sean-nós behoort het tot de traditie van persoonlijke, geïmproviseerde stappen dicht bij de vloer, in plaats van de hoge trappen van wedstrijdstepdance.
Set dancing, de neef van de céilí
Set dancing is de andere sociale traditie waarover je wellicht hoort. Het wordt vooral voor plezier gedanst in plaats van voor wedstrijden, en het leent een deel van het ingewikkelde voetenwerk van stepdance, waardoor het voor een buitenstaander drukker lijkt dan céilí-dansen. Iers groepsdansen als geheel is schatplichtig aan de Franse quadrille, die het eind achttiende eeuw sterk beïnvloedde. Je zult bij een dinershow waarschijnlijk geen volledige set leren, maar als je de céilí leuk vindt, is set dancing het volgende om naar uit te kijken.
Bronnen